Home » Groene Jonker

Afstand: 2,7 km
Categorie: Natuurmonumenten

Groene Jonker

De Groene Jonker wandelroute van Natuurmonumenten is een 2,7 km (33m) rondwandeling bij Noorden en de Nieuwkoopse Plassen in Zuid Holland.

De wandelroute en het GPX-bestand zijn gratis te gebruiken en te downloaden. Deze website gebruikt geen cookies of tracking, zodat wandelaars kunnen wandelen met de vrijheid om niet gevolgd te worden!

Routebeschrijving

De Groene Jonker is een natuurgebied gelegen bij de Nieuwkoopse plassen, waarvan het ook ook deel uitmaakt. Dit gebied is ontstaan in de 16e eeuw door vervening van het gebied door toedoen van de toenemende vraag naar brandstof en turf. De Groene Jonker vormt een schakel in een lange reeks kleinere gebieden die migratie door het gebied moeten bevorderen.

Gebiedsbeschrijving

De Groene Jonker heeft een oppervlak van 107 hectare en staat onder het beheer van Natuurmonumenten. De ondergrond van het gebied bestaat uit vruchtbaar kleimoeras met meerdere doeleinden voor zowel natuur, landschap als recreatie. Het weerspiegelt de historie van het groene hart, maar is aangepast op de huidige visie op natuurbeheer. Het landschap is een mozaïek van rietlanden met plassen, stroomruggen en graslandjes. De natuurlijke doelen dienen voornamelijk het huisvesten van de vogels uit de Natura 2000 doelstellingen. Natuurliefhebbers komen graag in dit gebied om de grote verscheidenheid aan bijzondere vogels te bewonderen. Zo zijn de blauwborst, rietzanger en rietgors hier vanaf een paar meter afstand te bestuderen. Het aantal vogels dat zich in het gebied komt nestelen stagneert doordat de ontwikkelingen van veel biotopen afneemt door toedoen van een toenemende druk door watervogels die het gebied ontdekken.

Geschiedenis

De ondergrond van het gebied is ca. 10.000 jaren geleden gevormd. Duinvorming aan de Noordzeekust heeft geleid tot het ontstaan van een komvormig laaggelegen gebied, waar veel zoet rivierwater in kon stromen. West-Nederland werd toen gekoloniseerd door riet en andere planten. Veenvorming ontstond als gevolg van afgestorven plantenmateriaal afgezakt naar de bodem.

In de 16e eeuw vond vervening plaats op grote schaal, omdat veen de brandstof was tijdens de Gouden Eeuw. Hierdoor zijn de Nieuwkoopse plassen ontstaan. In de Groene Jonker is het veen toen tot aan de zeeklei laag weggehaald. Het gebied werd ingepolderd en droog gemalen voor de landbouw, die intensief heeft plaatsgevonden tot aan begin 21e eeuw.

De Groene Jonker is een relatief jong natuurgebied, aangelegd in 2007. Het is ontstaan door drie lokale boerderijen samen te voegen. Destijds werden nieuwe waterpartijen aangelegd en sommige watergangen werden verruimd. De omzetting naar natuurgebied werd begin 2008 afgerond en op 6 maart 2008 werd de Groene Jonker officieel geopend. Het gebied is snel bekend geworden bij veel vogelaars, vanwege de aanwezigheid van bijzondere vogelsoorten, zoals de kleinst waterhoen, porseleinhoen, steltkluut en geoorde fuut.

Tijdens de inrichting ontstond er een jong moeras met open water, vlakken van zachte klei en nat grasland. Het leverde zogenaamde ‘pioniersomstandigheden’ op, wat verwijst naar een gebied die zich nog sterk kan ontwikkelen in de toekomst. Deze omstandigheden zijn gunstig voor (zeldzame) moerasvogels die zo weer een plek kregen om te broeden en foerageren. Vanaf 2010 is er een toename waargenomen in aantal broed- en rietvogels. Door de intensieve landbouw is er ophoping van zwavel en fosfaat in de grond, wat leidt tot een beperkte aantal soorten vegetatie.

Noemenswaardige soorten

De Groene Jonker is rijk aan een groot aantal vogels. steltkluten, geoorde futen en schuwe porseleinhoen zijn soorten die veel voorkomen in dit gebied, maar ook veel voorkomende soorten zoals kieviten, futen, smienten en zwarte sterns. Het gebied wordt als zeer versterkend geacht voor de verschillende vogelpopulaties in de Nieuwkoopse plassen. Zo kan de lepelaar zich nu in de Nieuwkoopse plassen vestigen omdat hij in de Groene Jonker genoeg te eten vindt. Voorheen kwam hij niet in de Nieuwkoopse plassen voor ondanks de bijna ideale omstandigheden . Andere belangrijke soorten die in het gebied voorkomen zijn de otter, de zonnedauw, verschillende soorten libellen en orchideeën.

Ecologie

Het beoogde ecosysteem voor de Groene Jonker is een mozaïek van plassen, rietpollen en graslanden. Op deze manier zou het gebied een aantrekkelijke nest en foerageerplaats moeten worden voor vele vogelsoorten van de Natura 2000 doelstellingen. Door de beperkte grootte van het gebied is dit echter niet een toestand die zich op natuurlijke wijze kan vormen. Zonder grote grazers zal er al snel ecologische successie optreden wat ertoe zal leiden dat het een groot bosgebied wordt. Om die reden is gekozen voor een actiever beleid waarbij schapen periodiek de graslanden begrazen en deze zodoende open houden. De rietvelden boden ooit veel ruimte aan pionier moeras vogels maar door de geleidelijke successie naar een volwaardig rietmoeras worden deze langzaam aan vervangen door de echte rietvogels. De vegetatie in de plassen zelf blijft door vraatschade van het grote aantal ganzen achter in de ontwikkeling. Het ontwikkelen van de rietmoerassen die een grote vogelstand onderhouden wordt bevoordeelt door project Flexpeil, dit project laat de waterstand regelmatig fluctueren waardoor de kieming van het riet wordt gestimuleerd.

Nutriënten

Onderzoek heeft uitgewezen dat de grond veel fosfor en zwavel bevat. De hoeveelheid sulfaat zou in theorie moeten afnemen met het uitspoelen van het water gedurende project flexpeil. Hoewel dit inderdaad gebeurd neemt de concentratie niet betekenisvol af doordat deze wordt gevoed vanuit de ondergrond. Het plan om een rietmoeras te creëren in het gebied werd tegengehouden door de vraatschade aan riet door ganzen. Voor dit duidelijk was werden verschillende verklaringen hiervoor zijn onderzocht. Omdat het riet wel op het land groeide en niet in het water werd gedacht dat het zwavelzuur, afkomstig uit kleigrond waar het gebied op ligt, een onaangename leefsituatie voor het riet in het water creëerde. Onderzoek met vier ‘enclosures’, dit zijn afgesloten gebieden, in de land-waterovergang wees uit dat het riet hierin wel kon groeien. Dit sloot uit dat het water een toxische omgeving voor riet was. Omdat het riet wel in de enclosures groeide, wat de vraatschade door watervogels wegliet, kon geconcludeerd worden dat dit de oorzaak was. Dankzij de landbouw, die werd bedreven voordat het gebied een natuurgebied werd, is er veel fosfaat beschikbaar in de Groene Jonker. Dit heeft als gevolg dat de planten diversiteit laag is maar de biomassa hoog. Door de hoge biomassa is het gebied erg aantrekkelijk voor vogels en is de vogeldiversiteit erg hoog in vergelijking met andere gebieden.

Beheer

De Groene Jonker wordt beheerd door Natuurmonumenten. Deze vereniging zorgt ervoor dat de natuur in Nederland de ruimte krijgt en deze organisatie zorgt ervoor dat de natuur in de Nederland wordt gewaarborgd. Het doel bij het beheer van de Groene Jonker is om ervoor te zorgen dat het gebied een aantrekkelijke broedplaats is voor verschillende moerasvogels, echter wordt er niet actief beheerd op specifieke diersoorten. Om ervoor te zorgen dat het gebied aantrekkelijk blijft voor moerasvogels wordt er actief voor gezorgd dat het gebied een moeras blijft met veel riet. Om tegen te gaan dat bomen gaan groeien worden kleine bomen actief verwijderd en worden Texelaarschapen en Drentse heideschapen gebruikt voor begrazing. Verder wordt de groei van het riet gestimuleerd door een fluctuerend waterpeil. Omdat door onderzoek van Natuurmonumenten is uitgewezen dat door vraatschade van watervogels het jonge riet veel beter kan groeien op land dan in het water, is een plan opgezet dat gebruik maakt van deze kennis. Het waterpeil wordt eerst laag gezet zodat het riet kan groeien, waarna het weer hoger wordt gezet waardoor dit riet in de land-waterovergang nu deels onderwater komt te staan. Met subsidies van het LIFE-subsidieprogramma wordt er hard gewerkt om de bodem- en waterkwaliteit te verbeteren. Dit programma wordt gefundeerd door de Europese Unie en is bedoeld om de natuur te verbeteren. Ook loopt sinds 2018 het project “Meer ruimte voor zonnedauw in de Nieuwkoopse plassen”. De zonnedauw is een vleesetende plant die gedijt op stikstofarme grond. Om het gehalte stikstof in het gebied te verminderen is Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) ontwikkeld. Deze aanpak zorgt voor de bescherming van soorten die gedijen op stikstofarme grond en wordt betaald door de provincie Zuid-Holland. Door het hoge stikstofgehalte wordt verlanding, het proces waarbij water land wordt, ook versneld. Als er niet zou worden ingegrepen zou het moeras uiteindelijk veranderen in bos waarbij veel andere soorten verloren zouden gaan. Dit is de voornaamste reden dat het stikstofgehalte actief wordt teruggedrongen.

Meer informatie

  • De route op de website van Natuurmonumenten. U kunt er ook een afdrukbare routebeschrijving en kaart van downloaden.
  • Meer informatie over natuurgebied Groene Jonker van Natuurmonumenten.

Bronnen

De Groene Jonker wandelroute is gebaseerd op de door Natuurmonumenten aangeleverde route. Het WandelROOTS! GPX-bestand kan na het lopen van de route kleine aanpassingen hebben aan het originele wandelpad. Deze pagina maakt gebruik van informatie van Wikipedia.org onder een vergelijkbare Creative Commons-licentie die wordt gebruikt door WandelROOTS!

Wandelkaart en GPS

Download de Groene Jonker wandelroute en importeer dit in uw mobiele telefoon of GPS-apparaat. Onze GPX-bestanden zijn compatibel met de GPX 1.1-standaard en werken met apps zoals OSMAnd, Topo GPS, Wikiloc en Maps 3D Pro. Lees meer over onze GPX-bestanden. We raden je aan om je mobiele telefoon zo min mogelijk te gebruiken! TIP: bestudeer de route ruim voordat je vertrekt!

Vrij Wandelen

Onze website en GPX-downloads zijn gratis en alle inhoud op deze site wordt geleverd onder de Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen 4.0 Internationaal (CC BY-SA 4.0) licentie. Dit betekent dat het u vrij staat om de inhoud te kopiëren, te delen en aan te passen, maar we vragen u een link naar het originele werk te verstrekken en het onder dezelfde licentie te delen. Sharing is caring!

Wij vinden dat wandelen vrij moet zijn en dat u niet door derden moet worden gevolgd als u gaat lopen. Onze website gebruikt geen cookies en registreert of volgt u niet door uw privégegevens naar diensten van derden te sturen. Vrij wandelen!

Meer van Natuurmonumenten

Hieronder vindt u een selectie van Natuurmonumenten wandelroutes die op deze website zijn opgenomen. Voor een volledig overzicht van de Natuurmonumenten wandelpaden kunt u terecht op hun website.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *